ایران قوی بر پایه اقتدار علمی و فناوری استوار است

حضرت آیت‌الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به نخبگان و مدال آوران علمی و ورزشی در میادین جهانی، با اشاره به نقش بی بدیل نخبگان و افتخار آفرینان نوجوان و جوان در «عرصه‌های علمی و ورزشی» و «تجلی امید و پیشرفت و نشاط در كشور»، كلید «هرچه قوی‌تر شدن ایران» را مرزشكنی علمی نخبگان دانستند و تأكید كردند: در چارچوب فرا راهبرد «العلمُ سلطان»، پیشرفت كشور نیازمند یك خیزش علمیِ عمیق و شتابان است و مسئولان باید ضمن فراهم كردن زیرساخت‌ها و زمینه‌های این جهش علمی، از ظرفیت‌های فردی و خرد جمعی نخبگان نیز بهره‌گیری حداكثری داشته باشند.

متن پیام مقام معظم رهبری كه امشب در مراسم تجلیل از مدال آوران علمی و ورزشی در رویداد «مدال‌آوران كشوردوست» توسط حجت‌الاسلام والمسلمین حاج علی‌اكبری قرائت شد، به این شرح است:

بسم‌الله الرّحمن الرّحیم

این روز‌ها بنا به یكی از اقوال، با ایّام شهادت سَرور و سیّدة بانوان اهل بهشت، حضرت صدّیقة اطهر، فاطمة زهرا صلوات الله و سلامه علیها مصادف است.

عجیب است مجهول ماندن زمان شهادت آن حضرت؛ همچنان‌كه مكان باشرافت دفن آن نور الهی مخفی مانده و در مرتبة عالیه، قدر و منزلت حضرتشان نیز نامعلوم و فوق فهم بشر است. شخصیتی نمونه در عبادت، عبودیّت، و بندگی خدا؛ و مثال اعلی در همراهی خاص و همه‌جانبه با پیامبر اعظم و دفاع جانانه از ولایت امیرالمؤمنین صلوات الله و سلامه علیهما و آلهما و در معرفت‌آموزی و تعلیم، و در موقع‌شناسی و قیام برای حق، و ایستادگی و تبیین؛ و اسوه تراز اوّل در صبر و فداكاری و ایثار و خدمت بی‌منّت و مواسات در جامعه، و نمونه در همسری و مادری و تربیت فرزندان و نسل ائمّة اطهار صلوات الله و سلامه علیهم كه رهبران بشریّت هستند؛ و نمونه در تلاش و كوشش و مجاهدت و پاكی و آراستگی و تقوا و نورانیّت و معنویّت؛ و در یك كلام اسوه‌ای برای همه زنان و مردان باایمان. از زمره فضائل درخشان جامعه فاطمی این است كه نقشه راه حركت‌های بزرگ اجتماعی، حضور در میادین و عرصه‌های مبارزه و جهاد و حركت‌های مردمی و حتّی اراده پیشرفت در عرصه‌های علمی و خدمتگزاری متواضعانه و بی‌منّت را برای ملّت انقلابی و مسلمان ایران می‌گشاید.

ایران عزیز ما در این مقطع زمانی، بیشتر مظهر اراده و امید است و نقش نخبگان و جوانان با استعداد و توانمند ایرانی در این امید و پیشرفت و قدم نهادن در مسیر آینده درخشان آن، بی‌بدیل است. امّا جغرافیای نخبگی، منحصر در ساحت علم و فنّاوری یا ورزش و انواع مهارت‌ها نیست. هر نوع ممتاز بودنِ مثبت و مطلوب می‌تواند نخبگی را تحقّق بخشد.

این روز‌ها ما شاهد جلوه نخبگی زبدگانی از مردمان این سرزمین هستیم كه با نظر به افقی وسیع‌تر در راه اعتلای پرچم مقدّس وطن خود مجاهدت به‌عمل می‌آورند. اینان نخبگان بصیرت و جهاد هستند. ما «ریزعلی خواجوی»‌ها و «علی لندی»‌ها را نخبگانی می‌دانیم كه نامشان باید بر سردر امكنه فرهنگی درج شود و از این قبیل گل‌های سرسبد جامعه، شهدا و ایثارگرانی هستند كه با ایثار جان و سلامت خود، اثری فوق‌العاده بر سرنوشت ایران اسلامی و ملّت عزیزش گذاشتند و مدال بندگی را از معبود یگانه دریافت كردند.

ابتدا فرصت را مغتنم شمرده و كسب نشان‌ها و مدال‌های متعدّد و افتخارات علمی در المپیاد‌های نجوم و اخترفیزیك، ریاضیّات، علوم زمین، جغرافیا، فیزیك، شیمی، زیست‌شناسی، رایانه و هوش مصنوعی، علوم انسانی، و نیز انواع افتخارات ورزشی اخیر را به همه مردم عزیز كشورمان و تك تك افتخار آفرینان تبریك می‌گویم، و تجلیل و قدرشناسی خود را نسبت به عزم و اراده پیش‌رانان قافله افتخار و امید و پرچم‌داران پیشرفت كشور در همه اقشار نخبه از نوجوانان و جوانان تا مربیّان و اساتید و فرزانگان ابراز می‌كنم.

انگیزه و امید نخبگان برای تحوّل در كشور، شعله فروزنده‌ای است كه اینجانب در طول سال‌ها و ده‌های گذشته از دور و نزدیك شاهد آن هستم، و مشاهده حركت عظیم و امیدآفرین نخبگان و جریان علمی در كشور و جلوه‌های این حركت در قهرمانی‌های مكرّر، پی‌در‌پی و هرساله در رشته‌های علمی، المپیادها و رشته‌های ورزشی برای همه ملّت ایران، افتخارآمیز و غرورانگیز است.

رتبه‌های درخشان ورزشكاران پرتلاش كشورمان در رشته‌های مختلف در روز‌ها و ماه‌های اخیر و ثبت نصاب‌هایی تازه، از تلاش و همّت و اراده و ایمان آنان حكایت می‌كند.

آن ورزشكارانی كه با قدرت جسمانی و قوّت روحی و اخلاقی و ایمانی و تلاش مستمرّ خود بر اقتدار ایران عزیز در برابر چشم همة ملّت‌ها می‌افزایند و سرزنده بودن ملّت غیور ایران را به رخ همة جهان می‌كشند؛ آن بانوان ورزشكاری كه نشانه افتخارآمیز پوشش زن ایرانی را در جهان تلألؤ می‌بخشند؛ آن مدال‌آوران ورزشی كه در قلب ملّت ایران شادمانی و شوق‌آفرینی می‌كنند و پرچم سرافراز ایران اسلامی را عزّت می‌بخشند؛ هر یك به اندازه خود در معنابخشی به ایران قوی، سهیم و مؤثّرند.

از آنجا كه این روزها، روز‌های نشاط و توجّه به علم و تحقیق در دانشگاه‌ها و حوزات علمیّه و مدارس است، شایسته می‌دانم در این باب سخنی كوتاه با علاقه‌مندان دانش، نخبگان ملّت و فرزنگان ایران عزیز داشته باشم.

نخبگی، یك نعمت و موهبت الهی است و مایه اصلی آن، استعداد و بهره هوشی است كه ملّت ایران خصوصاً جوانان كشورمان از این نعمت و ثروت عظیم خداداد برخوردارند. شرط عقل و بندگی آن است كه انسان شكر نعمت الهی را نیكو به‌جای آورَد و اگر شكر در همه مراتب قلبی، زبانی، و عملی آن صورت گیرد، مسیر رسیدن به كمال آن نعمت فراهم می‌شود.

قدرشناسی نعمت نخبگی نیز ابتدا بایستی توسّط خود شخص نخبه و سپس در مراتب بعد در محیط اطراف او از پدر و مادر و خانواده و معلّم و استاد تا فضای مدرسه و دانشگاه و نظام كشور صورت گیرد تا این ظرفیت را رشد و فزونی بخشیده و آن را به‌درستی به‌كار گیرد. بر همین اساس شخص نخبه در شكر عملی این نعمت مسئولیت سنگین‌تری داشته و شایسته است علاوه بر توانمندسازی و رشدِ نخبگی خود، این استعداد را به احسن وجه در حلّ مسائل كشور و جامعه به‌كار گیرد.

نخبه شخصی نیست كه به صِرف دارا بودن استعداد و هوش قابل توجّه همچون تافته‌ای جدا بافته تنها به امیال زودگذر و شخصی فكر كند؛ نخبه آن شخصی است كه دغدغه رشد استعدادش را دارد و خود را یك عنصر مؤثر در جامعه تعریف می‌كند و از استعداد و ظرفیّتش برای رشد خود و جامعه‌اش به‌صورت توأمان استفاده می‌نماید.

نخبه ایرانی نشان داده است كه می‌توان دانش و استعداد را به ابزاری برای حلّ مسائل واقعی مردم و كشور تبدیل كرد و از سلّول‌های بنیادی و نانو و فنّاوری‌های زیستی تا فنّاوری‌های پیشرفته هوا و فضا و صنعت و معدن و پزشكی و كشاورزی و هسته‌ای و انرژی و زیرساخت، به دنبال كاربردی كردن علم و دانش و نخبگی خود بود. همه ما، آثار و جلوه‌های این حركت پیش‌رونده را در زندگی واقعی مشاهده می‌كنیم.

تولید برق با توربین‌های ایرانی در نیروگاه‌ها، فنّاوری دانش‌بنیان در آب‌شیرین‌كن‌های جزایر جنوبی، پرواز پهپاد‌های كشاورزی بر فراز مزارع، باغ‌ها، و شالیزار‌های شمالی برای بهینه‌سازی عملیّات كشاورزی و آب و خاك، تولّد فرزندان خانواده‌های نابارور با فنّاوری‌های پیشرفته رویان، تشخیص و درمان بیماری‌های صعب‌العلاج با رادیوداروها، پایش زمین و آب و محصولات با ماهواره‌های سنجشی، و ارتقاء بهره‌وری و امنیّت غذایی با ابتكارات علمی و فنّاوری تنها نمونه‌هایی قابل بیان از این مجموعه عظیم و پربركت است و بسیاری دیگر از این موارد خصوصاً در عرصه‌های دفاعی و نظامی به وقت خود بار‌ها چشمان دنیا را خیره كرده و در آینده نیز چنین خواهد بود.

ایران قوی بر پایه اقتدار علمی و فنّاوری استوار است و این محور، یكی از مهم‌ترین مؤلّفه‌های نقش‌آفرینی ایران در معادلات و نظم جدید جهانی است. پس كلید هرچه قوی‌تر شدن آن، مرزشكنی و راه‌حل‌گشایی نخبگان در مسائل علمی كشور است، و خباثت و جنایت دشمنان ایران اسلامی علیه دانشمندان و نخبگان، نشان‌دهندة نقش مؤثّر نخبگان در قوّت كشور است.

آن دشمنی كه دانشمندان برجسته و نخبگان مؤثّر جامعه ما را در جنگ‌های تحمیلی دوّم و سوّم و البتّه سال‌ها قبل از آن در محیط‌های علمی و زندگی عادّی‌شان ترور می‌كند، چشم دیدن پیشرفت و اقتدار ایران را ندارد و از همة ابزار‌ها و شیوه‌های خود برای تضعیف نخبگان ایران عزیز استفاده می‌كند؛ از ناامیدسازی و مأیوس كردن تا تصرّف ذهن و روح‌شان، بلعیده شدن در هاضمه استعمار نوین و تبدیل كردن آنها به پیچ و مهره ماشین غارت و سرمایه‌سالاری غرب. غافل از اینكه قطره قطره خون نخبگان و دانشمندان و اساتید و دانشجویان و دانش‌آموزان شهید این ملّت، طوفانی از اراده و پیشرفت را بپا كرده و می‌كند.

ملّت ایران سابقة تمدّن كهن خود و افتخارات گوناگون در علوم و فنون و برخورداری از مفاخر و دانشمندان نام‌آور جهان را در كنار دو قرن عقب‌ماندگی شدید و انفعال تاریخی دوران قاجار و پهلوی به یاد دارد. این ملّت، قدر و ارزش فراراهبرد پیروزمندانه «اَلعِلمُ سلطان» و نتایج آن در نپذیرفتن سلطه علمی غرب، و رشد سریع علمی و تحقیقاتی نخبگان در سه دهه اخیر كه مقدار قابل توجّهی از آن مرهون تدابیر خاص و هدایت‌های رهبر عظیم‌الشّأن شهید قدّس‌الله نفسه‌الزّكیّه بوده است را می‌داند.

اگر تا قبل از مقطع كنونی و جنگ تحمیلی سوّم، خیزش جدید علمی، توصیه‌ای لازم و ضروری برای نخبگان بود، تجربة دو جنگ اخیر به همه ثابت كرد كه این خیزش علمی جدید بایستی عمیق و پرشتاب باشد. برای این مقصود لازم است علاوه بر مسئولان دستگاه‌ها و مراكز علمی، تحقیقاتی و فنّاوری، یكایك نخبگان و فرزانگان ایران عزیز به مأموریّت اصلی خود در ساخت آیندة شكوهمند ایران اسلامی و پیشرفت و آبادانی آن اهتمام ورزیده و نكات زیر را مورد توجّه قرار دهند:

اوّلاً برای رشد علوم پایه و علوم انسانی در كشور برنامة جدّی و عملی دقیق وجود داشته باشد. رشد و توسعة علوم پایه از قبیل فیزیك، شیمی، علوم زیستی، و ریاضی به‌عنوان پایه‌های اصلی سایر علوم و فنّاوری‌های كاربردی، پیش‌ران پیشرفت علمی و فنّاوری كشور است. هر ملّتی كه به جایی رسیده، از علوم پایه رسیده و كشور بدون توسعه در این علوم، همواره عقب می‌ماند.

ثانیاً تمركز بر حقایق كشف‌نشده، مرزشكنی در علوم پایه و مسابقة دائمی برای حلّ مسائلِ حل‌نشدة معروف در این علوم خصوصاً ریاضیّات به‌عنوان یك هدف و مقصد، مستمرّاً مورد توجّه قرار گیرد.

ثالثاً نقطة كلیدی در خیزش علمی، خلاقیّت و نوآوری است. میدان دادن به خلاقیّت وتخیّل مثبت كه عنصر اصلی رشد و گشایش در همه یا عمدة علوم است، شجاعت علمی برای ابداع و خلق و ابتكار و افزایش اعتماد به نفس شخصی و ملّی برای تجربه كردن راه‌های نو و نرفته، بسیار لازم و مفید است. در نظر گرفتن مشوّق‌های قابل قبول و جذّاب برای هر كسی كه بتواند خلاقیّتی كارساز ارائه كند، در زمینه‌سازی این مسئله مؤثّر است.

رابعاً خوداتّكایی در حلّ مسائل علمی، فراهم كردن زیرساخت‌ها و رفع گلوگاه‌های فنّاوری برای كنشگری و عمل فراسرزمینی، تركیبی از استحكام ساخت درون برای افق‌گشایی در سطح جهانی را ایجاد می‌كند.

خامساً میدان دادن به استعداد نخبگان رشته‌های تجربی و عملی از جمله در اتّصال صنعت به دانشگاه از آغازین سال‌های دانشجویی و تسهیل كسب‌وكار‌های دانش‌بنیان، نقش مهمّی در به‌كارگیری دانش و رشد نخبگان دارد.

هم‌جهت شدن ظرفیّت‌های علم و فنّاوری كشور و تقویت پیوند میان نخبگان و مراكز علمی و تحقیقاتی با شركت‌های دانش‌بنیان، صنایع، و حتّی شركت‌های نوپا در كنار حمایت‌های دستگاه‌های اجرایی از زنجیره دانش تا مصرف، حول محور مسائل مهمّ امروز و فردای كشور از قبیل آب، خاك، غذا و انرژی تا هوش مصنوعی می‌تواند میز كار استاد و دانشجو را از آزمایشگاه‌های دانشگاه‌ها و مراكز تحقیقاتی به كارگاه‌ها و كارخانجات متّصل و منتقل كند. جهش شتابان در صورتی محقّق می‌شود كه منافع اقتصادی و بازار تجاری‌سازی محصولات و خدمات، با انگیزه و اراده نخبگان ممزوج شود و اتّصال پایدار و مستمرّ نهاد علم و تحقیق را با صنعت و بازارِ مصرف برقرار كند.

همچنین نقش‌آفرینی مستقیم و مؤثّر نخبگان انواع رشته‌های نظری و تجربی دانشگاه و حوزه در سطوح طرح‌ریزی و خط‌ّمشی‌گذاری، كمك شایانی به پیشرفت كشور می‌كند و مسئولان وظیفه دارند از ظرفیّت‌های فردی و عقلانیّت و خرد جمعی نخبگان متعهّد بهره وافر بگیرند.

اگر این مسیر به‌درستی پیموده شود، مركز ثقل و كانون‌های دانش خصوصاً بعضی از انواع علوم پایه به‌تدریج از كشور‌های غربی به ایران خواهد آمد و كشور در سال‌هایی نه چندان دور به مرجعیّت علمی و فنّاوری تبدیل شده و هدف پیش‌گفته رهبر حكیم و شهیدمان اعلی‌الله‌مقامه‌الشّریف در مورد تبدیل شدن فارسی به یكی از زبان‌های مرجع علمی دنیا محقّق خواهد شد.

ان‌شاءالله به بركت خون شهیدان عرصه نخبگی و دعای خیر سَرور و مولایمان عجّل‌الله تعالی فرجه‌الشّریف، خیزش علمی عمیق و شتابان نخبگان و فرزانگان ملّت و پیشرفت همه‌جانبه ایرانِ هر چه قوی‌تر برای رسیدن به تمدّن نوین اسلامی ـ ایرانی محقّق و میسور شود.

سیّدمجتبی حسینی خامنه‌ای

4/آبان /1405